روابط اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق بنگلادش
مروری بر همکاریهای اقتصادی دوجانبه
روابط اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق بنگلادش از زمان برقراری روابط رسمی میان دو کشور، همواره بر پایه همکاریهای اقتصادی، تجاری، فنی و توسعهای استوار بوده است. این روابط طی دهههای گذشته در قالب کمیسیونهای مشترک اقتصادی، توافقنامههای تجاری، همکاریهای انرژی، حملونقل، سرمایهگذاری و تبادلات بخش خصوصی توسعه یافته و ظرفیتهای قابل توجهی برای گسترش بیشتر آن وجود دارد.
نخستین گام مهم در نهادینهسازی همکاریهای اقتصادی دو کشور، برگزاری اولین اجلاس کمیسیون مشترک ایران و بنگلادش در اسفند ۱۳۵۵ همزمان با سفر رئیسجمهور وقت بنگلادش به تهران بود. در این اجلاس، طرفین با امضای یادداشت تفاهمیبر تشکیل کمیتههای تخصصی در حوزههای بازرگانی، حملونقل و ارتباطات، بانکداری و بیمه، کشاورزی، صنعت، فرهنگ و توسعه منابع انسانی توافق کردند. این سازوکار زمینه لازم برای پیگیری مستمر همکاریهای اقتصادی و فنی میان دو کشور را فراهم ساخت.
در دهه ۱۳۵۰ همکاریهای اقتصادی دو کشور با سرعت قابل توجهی گسترش یافت. امضای موافقتنامه بازرگانی دوجانبه، صادرات نفت خام ایران به بنگلادش، همکاری در حوزه مطالعات نفت و گاز، اعزام نیروی انسانی متخصص و اجرای پروژههای مشترک از مهمترین دستاوردهای این دوره بود. همچنین ایران در سال ۱۳۵۶ یک وام توسعهای به ارزش ۱۲.۵ میلیون دلار برای اجرای پروژه تولید کود شیمیایی آشوگنج در اختیار بنگلادش قرار داد که از نخستین نمونههای همکاریهای توسعهای میان دو کشور محسوب میشود.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، روابط اقتصادی دو کشور ادامه یافت و همکاریها در بخشهای انرژی، تجارت، مخابرات و زیرساختها دنبال شد. در سالهای ۱۳۶۱ و ۱۳۶۲ توافقهایی در زمینه تأمین نفت، ارائه خدمات فنی و همکاری در اکتشاف منابع نفت و گاز میان دو کشور حاصل شد. همچنین در سال ۱۳۶۴ طرفین بر توسعه مبادلات تجاری و شناسایی ظرفیتهای جدید همکاری اقتصادی تأکید کردند.
ایران در کنار همکاریهای اقتصادی، در مقاطع مختلف در زمان وقوع بلایای طبیعی نیز کمکهای بشردوستانه در اختیار بنگلادش قرار داده است. ارسال کمکهای امدادی در پی طوفان سال ۱۹۹۱ و همچنین کمکهای دارویی، غذایی و بهداشتی برای آوارگان روهینگیا در سال ۲۰۱۷ از جمله اقدامات انساندوستانه جمهوری اسلامی ایران بوده است.
کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی
کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی مهمترین سازوکار نهادی توسعه روابط اقتصادی میان دو کشور به شمار میرود. سومین اجلاس این کمیسیون در سال ۱۳۷۵ در داکا برگزار شد. در ادامه، موافقتنامه تشویق و حمایت متقابل از سرمایهگذاری (۲۰۰۱) و موافقتنامه همکاری در زمینه کشتیرانی تجاری دریایی (۲۰۰۲) به امضای طرفین رسید.
چهارمین اجلاس کمیسیون مشترک در سال ۱۳۸۵ برگزار شد که طی آن چندین یادداشت تفاهم در حوزههای تجارت، بانکداری، گمرک، گردشگری، حملونقل، صنعت، گاز و پتروشیمیبه امضا رسید. همکاری در زمینه تأمین واگنهای ریلی برای بنگلادش از جمله پروژههای مهم این دوره بود. پنجمین اجلاس کمیسیون مشترک نیز در سال ۱۳۹۲ در داکا برگزار شد و زمینههای جدید همکاری میان دو کشور مورد بررسی قرار گرفت.
در سالهای بعد نیز سفرهای متقابل مقامات اقتصادی و صنعتی دو کشور ادامه یافت و موضوعاتی نظیر همکاریهای انرژی، توسعه تجارت، استفاده از ظرفیتهای بخش خصوصی، سرمایهگذاری مشترک و همکاریهای کشاورزی در دستور کار قرار گرفت.
وضعیت تجارت دوجانبه
تجارت میان ایران و بنگلادش طی سالهای اخیر روندی رو به رشد داشته و تراز تجاری غالباً به نفع جمهوری اسلامی ایران بوده است. صادرات ایران به بنگلادش عمدتاً شامل محصولات پتروشیمی، مواد معدنی، قیر، سیمان، مواد شیمیایی و برخی محصولات صنعتی است. در مقابل، واردات ایران از بنگلادش بیشتر شامل پوشاک، کنف، الیاف طبیعی و برخی محصولات نساجی میباشد.
بر اساس آمارهای موجود، حجم تجارت دوجانبه طی سالهای اخیر به بیش از ۱۵۰ میلیون دلار رسیده و ظرفیتهای قابل توجهی برای افزایش این رقم وجود دارد. بازار بزرگ مصرفی بنگلادش با جمعیتی بیش از ۱۷۰ میلیون نفر، رشد پایدار اقتصادی، توسعه صنایع نساجی و افزایش تقاضا برای مواد اولیه و محصولات صنعتی، فرصتهای مناسبی را برای حضور شرکتهای ایرانی فراهم کرده است.
چشمانداز همکاریها
ایران و بنگلادش به عنوان دو کشور مهم در جنوب و جنوبغرب آسیا از ظرفیتهای مکمل اقتصادی قابل توجهی برخوردارند. توسعه همکاری در حوزههای انرژی، پتروشیمی، داروسازی، صنایع غذایی، مصالح ساختمانی، حملونقل دریایی، فناوریهای نوین، کشاورزی، خدمات فنی و مهندسی و سرمایهگذاری مشترک میتواند زمینهساز ارتقای سطح روابط اقتصادی دو کشور در سالهای آینده باشد.
سفارت جمهوری اسلامی ایران در داکا و نهادهای اقتصادی ذیربط دو کشور از توسعه همکاریهای بخش خصوصی، افزایش حجم تجارت دوجانبه، تسهیل ارتباطات تجاری و شناسایی فرصتهای جدید سرمایهگذاری حمایت میکنند و بر گسترش روابط اقتصادی پایدار و متوازن میان دو کشور تأکید دارند.
جهت دریافت اطلاعات بیشتر میتوانید به پایگاه اطلاع رسانی دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه به آدرس زیر مراجعه فرمایید:
https://economic.mfa.ir/portal/ContentViewNew/33/%D8%A8%D9%86%DA%AF%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%B4